درخت سرخدار با نام علمی .Taxus baccata L یکی از سوزنی برگان متعلق به خانواده Taxaceae است. سرخدار درختی است سایه پسند که به صورت مخلوط با سایر گونه های جنگلی، در اشکوب زیرین جنگل های مرطوب نواحی مدیترانه ای و برخی نقاط آسیا مثل شمال ایران یافت می شود. ارزش دارویی گونه T. baccata به واسطه وجود ماده Paclitaxel با نام تجاری تاکسول (Taxol) در برگ های سوزنی آن می باشد. تاکسول با تشکیل دوک تقسیم غیرطبیعی، موجب توقف رونویسی DNA در مرحله G2/M تقسیم میتوز شده و بدین ترتیب موجب مرگ سلول های در حال تکثیر می شود. تاکسول در سال 1977 برای درمان سرطان رحم و سرطان پستان توسط FDA مورد تایید قرار گرفت. با وجود ابداع روش های جدید تهیه Taxol نظیر کشت سلول، هنوز استخراج از منبع گیاهی اهمیت و جایگاه خود را در تامین این داروی ارزشمند حفظ کرده است.

مقدمه: کشف(Taxol ®) Paclitaxel  به عنوان یک داروی ضد سرطان قوی از گیاه Taxus brevifolia Nutt.، چندین گروه تحقیقاتی در سراسر جهان را تشویق کرده است تا سایر گونه های Taxus را مورد بررسی قرار دهند تا بتوانند به منظور درمان سرطان های مختلف یا به عنوان مواد اولیه برای تولید ترکیبات نیمه سنتتیک، مشتقات موثرتر Paclitaxel را جداسازی نمایند. در نتیجه، بیش از 400 دی ترپنوئید از نوع تاکسان از گونه های مختلف Taxus جداسازی شده است که بسیاری از آن ها دارای اثرات ضد سرطانی جالب هستند.هدف: هدف از انجام این بررسی جداسازی، خالص سازی و شناسایی ترکیبات تاکسوئیدی موجود در سرشاخه های گیاه سرخدار ایران بود.روش بررسی: سرشاخه های گیاه توسط حلال آلی استخراج شد. بعد از مراحل چربی زدایی، پراکنش، کروماتوگرافی ستونی و کروماتوگرافی لایه نازک، ترکیبات به دست آمده توسطNMR  شناسایی شد.نتایج: جسم taxuspinanane G خالص سازی شده و توسط طیف NMR شناسایی شد.نتیجه گیری: در این تحقیق ترکیب taxuspinanane G از سرشاخه های گیاه Taxus baccata L. جداسازی شد. این اولین گزارش از وجود این ترکیب در گونه مورد بررسی است.

مطالعات فسیل شناسی نشان می دهد که قدمت درختان سرخدار بالغ بر 190 میلیون سال است و در نیمکره شمالی تا عرض جغرافیایی 61 درجه شمالی گسترده شده است. گونه سرخدار در جنگل های شمال ایران به صورت پراکنده و یا به صورت توده یکدست موجود می باشد. حتی در ایران درخت 1000 ساله آن در روستای یخکش از توابع بهشهر توسط نگارنده مشاهده شده است. گونه ای است سایه پسند و اغلب همراه راش آن را می توان مشاهده کرد. در جنگل افرا تخته در علی آباد کتول گرگان جنگل 150 هکتاری آن موجود است که در آنجا گاهی درختانی به بلندی 18 متر و قطر یک متر مشاهده می شود. جامعه مشخص آن به نام Evonyno-Taxetum  اسم گذاری شده است. مقاومت سرخدار به آلودگی هوا زیاد است. جنگلهای سرخدار دو اشکوبه هستند که اغلب این جنگل ها توسط مردم قطع شده اند. از برگ و پوست درختان آن ماده تاکسول اخذ می کنند که در درمان سرطان مورد استفاده است ولی باید توصیه کرد که قطع درختان آن ممنوع گردد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سابقه و هدف: سرخدار (Taxus baccata L.) گیاهی سوزنی برگ و از جمله گیاهان دارای اهمیت چندگانه ی دارویی، زینتی و صنعتی درحال انقراض است. سرخدار به عنوان مهمترین منبع قابل اعتماد ترکیب ضد سرطان تاکسول است که در پزشکی اهمیت ویژه ای دارد. پایین بودن میزان تاکسول در گیاه سرخدار و همچنین کند رشد بودن این گیاه از جمله موانع جدی استفاده از سرخدار در تأمین این ماده مهم دارویی است. استفاده از برخی عناصر مانند نیتروژن سبب افزایش خصوصیات کمی و کیفی گیاهان بویژه افزایش تولید متابولیت های ثانویه نظیر آلکالوئیدها خواهد شد. بر همین اساس پژوهش حاضر با هدف تأثیر کود نیتروژنی نانوشده در مقایسه با کود اوره جهت افزایش رشد رویشی و تجمع متابولیتی نهال های سرخدار مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها: به همین منظور، آزمایشی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان آزمایش با 9 سطح تیماری (نانو کود نیتروژن در سه سطح صفر، 5/1 و3 میلی لیتر در لیتر به صورت محلول پاشی برگی و کود اوره معمولی در سه سطح صفر، 6 و 12 گرم برای هر نهال به صورت خاکی) و 3 تکرار (دو گیاه در هر تکرار) اجرا شد. کوددهی در 4 مرحله با فاصله زمانی 14 روزه انجام شد. پارامترها در دو بخش مورفوفیزیولوژیکی (ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، قطر ساقه اصلی، عرض کانوپی گیاه، وزن تر و خشک اندام هوایی و وزن خشک ثانویه) و فیتوشیمیایی (کلروفیل a، کلروفیل b، کاروتنوئید، آنتوسیانین، فنل کل، فلاونوئید کل، درصد مهار رادیکال آزاد، آلکالوئید کل و میزان تاکسول) اندازه گیری شد.یافته ها: نتایج نشان داد که استفاده از نیتروژن به دو صورت نانوکود و اوره توانست اکثر صفات کمی و کیفی گیاه سرخدار را بهبود بخشد. به طوری که بیشترین مقدار ارتفاع گیاه و قطر ساقه اصلی با کاربرد 3 میلی لیتر در لیتر نانوکود نیتروژن به همراه عدم مصرف کود اوره به-دست آمد. بالاترین تعداد شاخه فرعی و مقدار کلروفیل a و کلروفیل b در نتیجه ی عدم کاربرد نانوکود نیتروژن به همراه 6 گرم کود اوره حاصل شد. در نتیجه ی استفاده از 5/1 میلی لیتر در لیتر نانوکود نیتروژن به همراه 6 گرم کود اروه، وزن خشک اندام هوایی در سرخدار افزایش قابل توجهی یافت. همچنین کاربرد 5/1 میلی لیتر در لیتر نانوکود نیتروژن + 12 گرم کود اوره توانست بالاترین مقدار آلکالوئید کل و تاکسول را در گیاه سرخدار تولید نماید.نتیجه گیری: بر اساس نتایج، به نظر می رسد که با مدیریت تغذیه نیتروژن و کاربرد همزمان کودهای نیتروژنی کلاته شده و کود اوره امکان مدیریت رشد و تجمع متابولیت در گیاه سرخدار وجود دارد.

متن کامل مقاله های این شماره به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقالات به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

مقدمه: مقاومت باکتریایی به آنتی بیوتیک ها، اهمیت توسعه عوامل ضدباکتریایی جدید را افزایش داده است. نانوذرات نقره می توانند به عنوان یکی از عوامل ضدباکتریایی مهم مطرح باشند. با توجه به نگرانی های زیست محیطی درباره گسترش کاربرد نانوذرات نقره، استفاده از روش های سبز برای سنتز این نانوذرات، ضمن کاهش نگرانی ها می تواند به تکامل نانوذراتی با خصوصیات برتر نیز منجر شود.مواد و روش ها: عصاره اتانلی برگ گیاه سرخدار تهیه شد و در غلظت های مختلف برای احیای نیترات نقره و سنتز نانوذرات نقره استفاده شد. نانوذرات حاصل با روش های مختلف شامل طیف سنجی مرئی- ماوراء بنفش، میکروسکوپ الکترونی عبوری، طیف سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز، سنجش پراکندگی دینامیکی نور و پتانسیل زتا مشخصه یابی شدند. درنهایت خصوصیات ضدباکتریایی نانوذرات با روش های انتشار دیسک و کمینه غلظت بازدارندگی بررسی شد.نتایج: عصاره گیاه سرخدار قابلیت بالایی در سنتز نانوذرات نقره پایدار و با کیفیت بالا با اندازه کمتر از 50 نانومتر داشتند. نانوذرات بر روی هر سه سویه باکتری بررسی شده شامل Escherichia coli، Staphylococcus aureus و Streptococcus pyogenes، اثر ضدباکتریایی قابل توجهی نشان دادند. کمینه غلظت بازدارندگی برای باکتری S. pyogenes در غلظت 50 میکروگرم در میلی لیتر و برای باکتری های E. coli و S. aureus در غلظت 25 میکروگرم در میلی لیتر حاصل شد.بحث و نتیجه گیری: استفاده از ترکیبات زیستی به ویژه عصاره های گیاهی به جای استفاده از مواد شیمیایی سمی و خطرناک برای سنتز نانوذرات نقره می تواند راهکاری برای کاهش نگرانی های زیست محیطی این نانوذرات باشد. با توجه به خصوصیات ضدباکتریایی قابل توجه نانوذرات سنتزشده با این روش، می توان از آن ها برای کاربردهای مختلف پزشکی، دارویی، غذایی و صنعتی استفاده کرد.